Op een winderige heuvel in het uiterste noordoosten van IJsland, net onder de poolcirkel, kijkt de Arctic Henge uit over de Noord-Atlantische Oceaan. De moderne steencirkel is gebouwd van donkere steen uit de buurt, put uit de Noordse mythologie en is afgestemd op het licht van het hoge noorden. En er zit de hoop van een klein dorp achter: dat er weer meer bezoekers naar dit stille stukje IJsland komen.
Trek je met de camper door Noord-IJsland, dan is de steencirkel een rustige stop, ver van de gebaande paden. In de zomer schuift de middernachtzon laag langs de horizon, in de winter sta je met een beetje geluk tussen de stenen onder het noorderlicht.
Zo ontstond de Arctic Henge
Het verhaal begint in de jaren negentig in Raufarhöfn, een klein vissersdorp en een van de noordelijkste plaatsen van IJsland. Toen de visstanden veranderden en er banen verdwenen, zocht het dorp naar iets wat bezoekers zou trekken en de plaats levend zou houden.
Het idee kwam van Erlingur Thoroddsen uit Raufarhöfn. Geïnspireerd door Stonehenge in Engeland en door de oude IJslandse verhalen zag hij een moderne steencirkel in het Noordpoolgebied voor zich, gebouwd van steen uit de streek en vol verwijzingen naar de Noordse mythen. Vanaf 1996 werkte hij het plan uit met kunstenaar Haukur Halldórsson, in 2004 ging de eerste schop de grond in. De bouwers gebruiken zwart gesteente uit de directe omgeving, zodat de cirkel eruitziet alsof hij uit het landschap zelf is opgerezen.
De belangrijkste inspiratiebron is de Völuspá, het lied van de zieneres uit de Poëtische Edda. Het gedicht vertelt over het ontstaan van de wereld, over Odin en de dwergen, over Ragnarök (de godenschemering) en over het nieuwe begin daarna. Met de Arctic Henge wilde Erlingur twee vliegen in één klap slaan: reizigers naar het hoge noorden en dus naar Raufarhöfn lokken, en het oude Noordse geloof, Ásatrú, zichtbaar houden in het IJsland van nu.
Omdat het geld steeds weer opraakte, is de steencirkel nog altijd niet af. De bezoekers komen toch, en voor deze afgelegen uithoek van IJsland is hij een symbool geworden van doorzettingsvermogen en verbeeldingskracht.
Opbouw en symboliek van de steencirkel
In de Arctic Henge komen kunst, sterrenkunde en mythologie samen. De cirkel ligt op een vlakke verhoging boven Raufarhöfn, met een weids uitzicht over zee en land. De stenen volgen de loop van de zon en de verhalen over goden en dwergen.
De belangrijkste onderdelen
- Vier poorten: Vier stenen poorten van zo'n 6 meter hoog vormen binnen de cirkel een kruis en wijzen naar het noorden, zuiden, oosten en westen. Ze markeren de windrichtingen en omlijsten de loop van de zon op verschillende momenten van het jaar. De noordpoort kijkt uit op de Noordelijke IJszee, en in de zomer schijnt de middernachtzon er precies doorheen.
- De middenzuil: In het midden staat een stenen zuil van zo'n 10 meter hoog. Het plan is om er een glazen top op te zetten die het zonlicht in kleuren breekt, als knipoog naar Bifröst, de regenboogbrug tussen de wereld van de mensen en die van de goden.
- 72 dwergstenen: De buitenste ring bestaat uit 72 kleinere rechtopstaande stenen, elk gewijd aan een dwerg uit de Völuspá. In de mythen smeden dwergen als Brokkr en Eitri machtige voorwerpen, zoals de hamer van Thor. De stenen staan zo dat hun schaduwen op bepaalde momenten op de poorten en het midden vallen, als bij een reusachtige zonnewijzer.
- Wat er nog bij moet komen: Het volledige ontwerp telt verder een zonnestoel om het licht te volgen, een plek voor vuur en water, een sterrenwijzer die op de Poolster is gericht en een echoplek met een bijzondere akoestiek. Aan een deel daarvan wordt nog gebouwd. Samen moeten ze de kringloop van schepping, verandering en vernieuwing compleet maken.
Het donkere basalt past bij de lavavelden en kliffen van het noordoosten, en elk seizoen zet de plek in een ander licht. In lichte zomernachten draait de zon laag langs de horizon, glijdt tussen de poorten door en werpt lange, verschuivende schaduwen. In de winter zorgen de laagstaande zon en de lange schemering voor sterke contrasten, en op heldere nachten verschijnt er soms noorderlicht achter de stenen.
Zo kom je bij de Arctic Henge
De steencirkel staat op de heuvel Melrakkaás, vlak boven Raufarhöfn. Vanuit het dorp rijd je met de camper naar boven, of je loopt. Juist die afgelegen ligging maakt de plek bijzonder: hierboven vind je een ruimte en stilte die je bij de bekende trekpleisters bijna niet meer tegenkomt.
Met de camper erheen
- Vanuit Húsavík: Tot Raufarhöfn is het zo'n 130 tot 150 km, ongeveer twee uur rijden. Je volgt Route 85 en daarna de kustweg 870 rond het schiereiland Melrakkaslétta.
- Rondje met Ásbyrgi: Veel reizigers combineren de Arctic Henge met de kloof Ásbyrgi en de kust van Tjörnes tot één rondrit.
- In de zomer: De wegen zijn verhard, een 2WD-camper is ruim voldoende.
- In de winter: Reken dan op sneeuw en ijs. Kies een camper met een dieselkachel voor de nacht (de meeste zonder stroomaansluiting; de 4×4's met daktent zijn zomercampers). Net als al onze campers rijden die in de winter op spijkerbanden. Plan korte rijdagen en kijk elke ochtend op umferdin.is hoe de wegen erbij liggen. Onze 4x4-campers met daktent zijn alleen voor de zomer bedoeld. Hoe je een winterreis goed aanpakt, lees je in onze gids IJsland in de winter met de camper.
- Tanken: In het noordoosten zijn tankstations dun gezaaid. Tank dus in Húsavík vol voordat je verder rijdt. Waar je onderweg brandstof vindt en hoe je bij de pomp betaalt, staat in onze gids over tankstations in IJsland.
Overnachten in Raufarhöfn
Raufarhöfn heeft een kleine camping, en van daaruit ben je zo bij de steencirkel. Of de camping open is tijdens jouw reis, zie je in ons overzicht van campings in IJsland. Met de camper slaap je alleen op campings, ook hier in het hoge noorden, dus niet op de parkeerplaats bij de heuvel.
Wat je bij de Arctic Henge kunt doen
Er is geen kassa en er zijn geen openingstijden: op deze open plek loop je vrij rond, mijmer je wat en fotografeer je zoveel je wilt. De meeste bezoekers blijven een halfuur tot een uur, fotografen en liefhebbers van mythologie vaak langer.
- Door de poorten lopen: Stap door elk van de vier poorten en kijk hoe ze de horizon, de zee en het dorp onder je omlijsten. Op lange zomeravonden zie je de zon van poort naar poort schuiven.
- Langs de dwergstenen: Loop de ring van kleine stenen rond. Een mooie plek om even te gaan zitten, iets op te schrijven of gewoon van de stilte te genieten.
- Fotograferen: Door de strakke lijnen en de open lucht is de Arctic Henge bij zonsopkomst, bij zonsondergang en onder het noorderlicht een dankbaar onderwerp. Vlieg je met een drone, houd dan respectvol afstand van andere bezoekers en let goed op bij harde wind.
- De omgeving verkennen: Combineer je bezoek met een wandeling naar de vuurtoren, een korte rit langs de kust of een kijkje in de haven van Raufarhöfn, waar je ziet hoe het er in een klein dorp in het hoge noorden aan toegaat.
De beste tijd voor de Arctic Henge
Je kunt het hele jaar door naar de Arctic Henge, maar elk seizoen heeft zijn eigen licht en zijn eigen omstandigheden. Wanneer je het best kunt gaan, hangt af van wat jij het belangrijkst vindt: ontspannen rijden, de middernachtzon of het noorderlicht.
- Zomer (juni tot en met augustus): Het rijden gaat dan het makkelijkst en de dagen zijn het langst. Rond 21 juni gaat de zon nauwelijks onder. Je hebt zacht licht tot diep in de nacht, maar noorderlicht zie je dan niet, omdat het nooit echt donker wordt.
- Herfst (september en oktober): Het wordt koeler en rustiger, en zodra het donker wordt, maak je voor het eerst weer kans op noorderlicht. De hellingen verkleuren en de zonsondergangen kunnen spectaculair zijn.
- Winter (november tot en met maart): Korte dagen en kou, vaak onder het vriespunt, maar bij een heldere hemel de beste kansen op noorderlicht. Wegen kunnen glad zijn of bij storm dichtgaan, dus check altijd de weersverwachting en rijd voorzichtig.
- Lente (april en mei): De dagen lengen, de sneeuw smelt en de vogels keren terug. Rijden wordt weer makkelijker, al kan de grond rond de steencirkel nat en modderig zijn.
Hoe je de noorderlichtverwachting leest en waar je rustig kunt kijken, staat in onze gids over noorderlicht in IJsland. Slapen doe je daarna op de camping, niet op een parkeerplaats.
Praktische tips voor je bezoek
- Kosten en tijd: De toegang is gratis. Reken op 30 tot 60 minuten ter plekke.
- Kleding: Neem een winddichte jas, stevige schoenen en handschoenen mee. De heuvel ligt open en het kan er flink waaien.
- Toiletten en winkels: Bij de steencirkel zelf vind je geen toilet en geen winkel. Regel dat dus in Raufarhöfn, voordat je naar boven rijdt.
- Toegankelijkheid: De grond is oneffen en vaak modderig of besneeuwd. Met een rolstoel of kinderwagen wordt het lastig.
- Respect: Klim niet op de stenen, neem je afval weer mee en houd het rustig, zodat ook anderen van de sfeer kunnen genieten.
- Weer en wegen: Wind en weer check je op vedur.is, de toestand van de wegen op umferdin.is of road.is.
Waarom de omweg de moeite waard is
IJsland staat bekend om gletsjers, watervallen en vulkanen. De Arctic Henge laat een andere kant van het eiland zien: hij is door mensen gebouwd en voelt toch alsof hij altijd al bij dit landschap en zijn oude verhalen hoorde.
Hier, hoog boven de zee en ver van de drukke routes, kom je even helemaal tot rust. Rijd je toch al met de camper door Noord-IJsland, neem dan de omweg naar Raufarhöfn: zo'n plek is er nergens anders op het eiland. Zet de camper neer, loop de heuvel op en stap door de stenen poorten.
Hoe je het noordoosten in je reis inpast, zie je bij onze rondreis door IJsland met gratis routeplanner. De juiste camper voor de lange rit erheen, met de dagprijs voor jouw data, vind je op onze pagina camper huren in IJsland.
Veelgestelde vragen over de Arctic Henge
Waar ligt de Arctic Henge?
Op de heuvel Melrakkaás, vlak boven het dorp Raufarhöfn in het noordoosten van IJsland. Vanuit het dorp rijd of loop je naar boven. Vanaf Húsavík is het zo'n 130 tot 150 km, ongeveer twee uur rijden.
Is de Arctic Henge gratis?
Ja. Er is geen entree en er zijn geen openingstijden: je kunt de steencirkel op elk moment van de dag en in elk seizoen bezoeken.
Hoeveel tijd moet je uittrekken voor de Arctic Henge?
De meeste mensen blijven ongeveer een uur: ze lopen door de poorten en maken foto's. Kom je voor de zonsondergang of wacht je op het noorderlicht, dan heb je meer tijd nodig.
Kan ik de Arctic Henge in de winter bezoeken?
Ja, maar bereid je dan goed voor. Check elke ochtend de wegen en het weer, rijd in een camper met een dieselkachel voor de nacht (de meeste hebben die zonder stroomaansluiting; de 4×4's met daktent zijn zomercampers) (in de winter allebei op spijkerbanden) en reken op sneeuw, ijs en harde wind. Met wat geluk zie je de steencirkel dan onder de sterren en het noorderlicht.
Lijkt de Arctic Henge op Stonehenge?
Het idee van een steencirkel die op de hemel is gericht, komt inderdaad van Stonehenge. Voor de rest is de Arctic Henge een modern IJslands project: gebouwd van vulkanische steen uit de streek, doordrenkt van de Noordse mythologie en helemaal afgestemd op het arctische licht.
Waar overnacht je in de buurt van de Arctic Henge?
Op de kleine camping van Raufarhöfn. Of die open is tijdens jouw reis, zie je in ons campingoverzicht. Je kunt de steencirkel ook als dagtocht bezoeken vanaf een camping verder naar het zuiden langs de kust.