Najpierw jedziesz wzdłuż lodowca, chwilę później przez parujące pola lawy, a za kolejnym zakrętem na środku drogi stoi owca i patrzy na ciebie tak, jakby to ona była tu u siebie, a ty w gościach. Ta wyspa zaskakuje na każdym kroku, a wiele ciekawostek o Islandii zrozumiesz naprawdę dopiero w drodze. Wybraliśmy 15 ulubionych, w sam raz do pogadania na długich odcinkach Ring Road, czyli drogi nr 1, a kilka z nich przyda ci się też w praktyce.
Ciekawostki o Islandii: ludzie i zwierzęta
1. Latem owiec jest więcej niż ludzi
Najsłynniejsza z islandzkich ciekawostek jest prawdziwa, ale tylko latem. Zimą 2024 roku islandzki urząd statystyczny naliczył ok. 345 000 owiec, czyli mniej, niż kraj ma mieszkańców (ok. 390 000). Wiosną rodzą się jednak jagnięta i aż do jesieni na jednego mieszkańca przypadają mniej więcej dwie owce. Większość stad przez całe lato pasie się swobodnie na wzgórzach i w interiorze, czyli na wyżynach w głębi wyspy.
W praktyce: latem owce często stoją tuż przy drodze albo na samej jezdni. Jeśli matka pasie się po jednej stronie, a jagnię po drugiej, młode potrafi nagle przebiec przez jezdnię prosto do niej. Zwolnij, gdy tylko zobaczysz owce. Więcej o tych zwierzętach i jesiennym spędzie z gór przeczytasz w przewodniku o owcach na Islandii, a o drugim słynnym czworonogu wyspy w tekście o koniu islandzkim.
2. Wielu nie zamyka drzwi na klucz
Islandia uchodzi za jeden z najbezpieczniejszych krajów świata. Na wsi drzwi do domu często po prostu nie są zamykane i nikogo to nie dziwi.
3. Baza danych zdradzi, kto jest z kim spokrewniony
Przy ok. 390 000 mieszkańców niemal każdy ma w kraju sporo dalekich krewnych. Do sprawdzania pokrewieństwa Islandczycy mają Íslendingabók, internetową bazę genealogiczną. Często żartują, że przed pierwszą randką warto tam zajrzeć i sprawdzić, czy nowa sympatia nie jest przypadkiem kuzynką albo kuzynem.
4. Policja nie nosi broni
Zwykli islandzcy policjanci na patrolu nie noszą broni palnej. W kraju, w którym wiele osób nie zamyka drzwi na klucz, trudno się temu dziwić.
5. Światowy lider równouprawnienia
W raporcie Global Gender Gap Światowego Forum Ekonomicznego Islandia od wielu lat zajmuje pierwsze miejsce. Według tego zestawienia żaden kraj nie zaszedł dalej w równouprawnieniu kobiet i mężczyzn.
Przyroda i krajobraz
6. Lasy to tylko ok. 2% powierzchni
W drodze przez Islandię zobaczysz mech, lawę, łąki i góry, ale zaskakująco mało drzew. Lasy zajmują tylko ok. 2% powierzchni kraju. Islandczycy sami z tego żartują: co zrobić, gdy zgubisz się w islandzkim lesie? Wstań.
7. Woda z kranu jest świetna i darmowa
Z kranu na Islandii płynie znakomita woda pitna, i to za darmo. Kupowanie wody w butelkach to tu wyrzucanie pieniędzy w błoto.
W praktyce: zabierz własną butelkę na wodę i rano napełnij ją na kempingu. Co jeszcze warto mieć w bagażu, podpowiadamy w przewodniku co zabrać na Islandię.
8. Ciepło prosto spod ziemi
Większość domów na Islandii ogrzewa się gorącą wodą geotermalną, więc ciepło dosłownie płynie tu spod ziemi.
W praktyce: wieczór na basenie, w gorących basenikach (hot pots), to dla Islandczyków codzienność, a dla ciebie świetny sposób na koniec dnia w trasie. Bilet kosztuje od ok. 1 200 do 2 000 ISK (ok. 9 do 15 €).
9. Wyspa z 1963 roku
Islandia jest geologicznie młoda i wciąż rośnie. Jak szybko może tu powstać nowy ląd, pokazuje Surtsey: ta wyspa wyłoniła się z morza podczas erupcji wulkanu w 1963 roku.
10. Wokół przesilenia letniego w ogóle nie robi się ciemno
Od końca maja do końca lipca trwa pora słońca o północy i białych nocy. Około 21 czerwca słońce prawie nie zachodzi, na północy tylko na chwilę muska horyzont, a naprawdę ciemno nie robi się nigdzie w kraju. Spacer o północy w pełnym świetle dnia za pierwszym razem wydaje się dość dziwny.
W praktyce: latem przyda się opaska na oczy do spania. Za to zorzy polarnej w jasnych miesiącach nie zobaczysz: jej sezon trwa od końca sierpnia do połowy kwietnia. Co warto zobaczyć w którym miesiącu, podpowiada nasz przewodnik kiedy jechać na Islandię, a jak wypatrywać zorzy, przeczytasz w tekście o zorzy polarnej na Islandii.
Kultura i obyczaje
11. Elfy? Lepiej nie wykluczać
Wielu Islandczyków nie powie wprost, że elfy i „ukryty lud” (huldufólk) istnieją, ale też nie spieszy się, żeby to wykluczyć. Wystarczy raz przejechać we mgle przez porośnięte mchem pole lawy, żeby zrozumieć dlaczego.
12. Nie jeden Mikołaj, tylko trzynastu
Przed Bożym Narodzeniem do islandzkich dzieci przychodzi kolejno, noc po nocy, trzynastu Jólasveinar, czyli islandzkich Mikołajów. Na każdą z tych nocy dzieci stawiają na parapecie but, trochę jak u nas w mikołajki. Grzeczne znajdują w nim rano słodycze, niegrzeczne ziemniaka.
13. Naród molów książkowych
W przeliczeniu na mieszkańca Islandczycy piszą, wydają i czytają bardzo dużo książek. Jak na tak mały kraj życie literackie jest tu zaskakująco bujne.
14. Bez McDonald's od 2009 roku
W 2009 roku McDonald's wycofał się z Islandii i od tego czasu w całym kraju nie ma ani jednej restauracji tej sieci. Nie ma czego żałować: w kamperze i tak ugotujesz taniej, a zakupy zrobisz w supermarkecie.
15. Niemowlęta śpią na dworze
Przed kawiarniami i domami na Islandii często stoją wózki ze śpiącymi niemowlętami, a rodzice siedzą w tym czasie w środku. Świeże powietrze uchodzi za zdrowe, także zimą, byle dziecko było ciepło opatulone.
Zobacz Islandię na własne oczy
Większości tych ciekawostek nie musisz uczyć się na pamięć, bo w drodze same cię znajdą: owca na poboczu, woda z kranu na kempingu, jasna czerwcowa noc. Przykładową trasę po Ring Road dzień po dniu znajdziesz na stronie trasa zwiedzania Islandii z bezpłatnym planerem podróży. A gdy przyjdzie pora zamienić ciekawostki w prawdziwą podróż, kampery z aktualnymi cenami znajdziesz w ofercie wynajmu kampera na Islandii.
Ciekawostki o Islandii: najczęstsze pytania
Czy na Islandii naprawdę jest więcej owiec niż ludzi?
Tylko latem. Zimą 2024 roku islandzki urząd statystyczny naliczył ok. 345 000 owiec, a mieszkańców jest ok. 390 000. Latem, gdy na pastwiskach są też jagnięta, na jednego człowieka przypadają mniej więcej dwie owce.
Czy na Islandii są komary?
Nie. Klimat sprawia, że komary się na Islandii nie zadomowiły.
Czy na Islandii trzeba kupować wodę butelkowaną?
Nie. Woda z kranu jest znakomita i darmowa. Wystarczy napełniać własną butelkę.
Czy w sierpniu zobaczę słońce o północy?
Nie. Słońce o północy można oglądać od końca maja do końca lipca, a około 21 czerwca prawie nie zachodzi. Od końca sierpnia noce znów są na tyle ciemne, że można wypatrywać zorzy polarnej.
Czy Islandczycy wierzą w elfy?
Wielu nie powiedziałoby tego wprost, ale też tego nie wyklucza. Opowieści o ukrytym ludzie (huldufólk) to po prostu część islandzkiej kultury.